SAĞLIĞA ZARARLI MADDELER
Sigara
ve alkol, sağlığa çok zararları olan iki maddedir. İkisinin de ayrı ayrı
zararları vardır.
Alkol vücudumuza kalıcı hasarlar bırakır. Beyni olumsuz etkiler, bilinci devre dışı bırakır. Bu nedenle, alkollü bir şekilde araç kullanılması trafik kazalarına sebep olur. Ayrıca, karaciğere ve mideye çok ciddi hasarlar verir. Gırtlak, mide ve pankreas kanserlerine sebep olur. Diğer kanser türlerine yakalanma riskini de arttırır.
İNSAN SAĞLIĞI VE DENGELİ BESLENME
Yaşamımızı
sürdürebilmek için beslenmeye, sağlıklı bir yaşam için ise dengeli ve yeterli
beslenmeye ihtiyaç duyarız. Dengeli beslenme, vücudun ihtiyaç duyduğu besin maddelerinin vücudun ihtiyacı kadar
tüketilmesidir.
Bedenimiz, her gün tüm besin içeriklerine ihtiyaç duyar. Karbonhidrat, protein, yağ, vitamin, su ve mineral içeren tüm besin maddelerini, günlük olarak yeterli miktarda almalıyız. Öğünlerimizi, tahıl ürünleri, baklagiller, sebze-meyve, et, balık ve süt ürünleri gibi farklı grupları içerecek şekilde düzenlemeliyiz.
SAĞLIKLI BİR YAŞAM İÇİN BESİNLER
Sağlıklı bir vücut ve yaşam için yediğimiz besinlerin taze ve doğal olmasına dikkat etmeliyiz.
Satın alınan ürünlerin taze olması çok
önemlidir. Çünkü çürümüş, bozulmuş besinler sağlığa zarar
verir. Hastalanmamıza neden olabilir.
Dondurulmuş ve paketlenmiş besinlerin üzerindeki son tüketim tarihlerine dikkat etmeliyiz. Son tüketim tarihi geçmiş ürünleri almamalıyız. Aksi takdirde gıda zehirlenmeleri yaşayabiliriz.
BESİN İÇERİKLERİ VE GÖREVLERİ
Besinleri içeriklerine göre karbonhidratlar, proteinler, yağlar, vitaminler, su ve mineraller şeklinde sınıflandırabiliriz. Besinler vücudumuzda değişik şekillerde kullanılır.
Örneğin, vitaminler en fazla bitkisel besinlerde bulunur ve vücudumuzun sağlıklı ve güçlü olmasında önemli rol oynar. Şimdi besinlerin içeriklerini daha yakından tanıyalım.
BESİNLERİN GEREKLİLİĞİ
Televizyonun çalışabilmesi,
ampulün ışık verebilmesi, evlerimizin ısınabilmesi için enerjiye ihtiyaç
vardır. Enerji olmadan bunlar çalışmaz. Biz de yaşamımızı sürdürebilmemiz için
beslenmeye ihtiyaç duyarız. Besinler olmadan yaşamımızı sürdüremeyiz.
Canlıların yaşamlarını devam ettirebilmeleri için beslenmeleri gerekmektedir. Canlılar, besinlerle birlikte vücutları için gerekli olan yapıcı, onarıcı, düzenleyici ve enerji verici maddeleri alırlar.
Dünya sürekli hareket
halindedir. Dünya’nın dönme ve dolanma olmak üzere iki türlü hareketi vardır.
Bu iki hareket, aynı anda ve sürekli olarak devam eder. Her iki hareketin de
bazı sonuçları vardır. Hangi hareketin hangi sonuçlara yol açtığı iyi
bilinmelidir.
Dönme Hareketi :
·
Dünya’nın kendi etrafında yaptığı harekete
dönme hareketi denir.
· Dünya kendi çevresindeki dönüşünü 24 saatte, yani 1 günde tamamlar.
Milyonlarca yıl önce toprak altında veya
buzulların içinde kalmış ve orada taşlaşmış durumda bulunan bitki ve hayvan
kalıntılarına fosil denir.
Fosil Oluşumunun Aşamaları
1. Aşama: Ölen canlılar sel, toprak kayması, rüzgâr gibi olayların etkisiyle toprak altında kalır. Canlı kalıntısının hava ile teması kesilir.
2. Aşama: Canlının yumuşak dokuları yavaş yavaş çürür. Oluşan boşluklara su ve mineraller dolar.
3. Aşama: Milyonlarca yıl içinde canlının üzerindeki katmanın kalınlığı artar.
4. Aşama: Kalınlığı artan tabakalar kemiklere basınç uygular.
YER KABUĞUNUN YAPISI
Yer kabuğunda Neler Var?
Kayaçlar
Evimiz,
okulumuz, cadde ve sokaklar, alışveriş merkezileri yeryüzü üzerinde bulunmaktadır.
Bu yüzey karalarla kaplıdır. Burada bitkiler, insanlar ve karada yaşayan
hayvanlar yaşamlarını sürdürmektedir. Üzerinde yaşadığımız bu yeryüzüne yer
kabuğu da denilmektedir.
Yer kabuğu, Dünya’nın en dış katmanını oluşturur. Bütün canlılar yaşamlarını bu yer kabuğunda sürdürürler. Yer kabuğu, Dünya’nın gözlemlenebilir bir katmanıdır. Yer kabuğu, Dünya’nın en ince ve en kırılgan katmanıdır. Yer kabuğunun kalınlığı Dünya üzerinde bölgelere göre farklılıklar gösterir. Yüksek dağların olduğu yerlede kalın, derin okyanus çukurlarında ise incedir.
MIKNATISLAR
Demir, nikel, kobalt gibi maddeleri ve bu maddeleri içeren cisimleri çeken maddelere mıknatıs denir.
İnsanlar binlerce yıldır mıknatıslardan haberdardır. İlk mıknatıslar, mıknatıs taşı (manyetit) adı verilen ve doğal bir biçimde yeryüzünde bulunan siyah kayalardan yapılmıştır. Bunlar doğal mıknatıslardır.
Günümüzde kullanılan mıknatıslar ise fabrikalarda üretilir. Bunlar yapay mıknatıslardır.
Günümüzde yaygın olarak kullanılan mıknatıs çeşitleri yuvarlak, çubuk, at nalı ve U şeklindedir.
KUVVETİN ETKİLERİ
Duran bir cismi hareket ettiren, hareket halindeki bir cismi durduran, cismin hızında, yönünde ve şeklinde değişiklik yapabilen etkiye kuvvet denir.
BASİT ELEKTRİK DEVRELERİ
Elektrik devresi,
elektriğin
izleyeceği yoldur. Basit bir
elektrik devresinde pil, ampul, kablo ve anahtar bulunur. Bunlar dışında,
devrelerde duy ve pil yatağı da bulunabilir. Devre elemanlarının özellikleri şu
şekildedir.
Basit Elektrik Devre Elemanları Gösterimi
GERİ DÖNÜŞÜMÜN YARARLARI
GERİ DÖNÜŞÜMDE HANGİ ATIKLARI AYIRACAĞIZ?
GERİ DÖNÜŞÜMÜN ÖNEMİ
İnsanlar tarafından tüketilen atıklardan değerlendirilebilir olanlar çeşitli yöntemlerle ham maddeye dönüştürülür. Bu atıkların tekrar dönüşüm sürecine dahil edilmesine geri dönüşüm denir. Kaynaklarımızın doğada sonsuz olmadığını, bir gün tükenebileceklerini asla unutmamalıyız.
KAYNAKLARIN ÖNEMİ
Yaşam için en
önemli kaynağımız sudur. Vücudumuzdaki sistemlerin ve organların dengeli ve
düzenli çalışabilmesi için su, hayati bir önem taşır. Tüm canlıların
yaşamlarını devam ettirebilmeleri için suya ihtiyaçları vardır.
Yeryüzündeki su kaynaklarının çok az bir kısmı kullanılabilir özelliktedir. Okyanus ve denizlerde yer alan sular tuzlu olduğundan kullanılamamaktadır. Dünyanın pek çok yerinde hızlı nüfus artışı, suyun kirlenmesi, küresel ısınma ve bilinçsiz tüketim önemli bir sorundur. Bu sorunlardan dolayı su kaynakları hızlı bir şekilde azalmaktadır. Yakın bir gelecekte dünyamızın en büyük sorunu susuzluk olacaktır.
YENİDEN KULLANIMIN ÖNEMİ
Atıkları temizleme dışında herhangi bir
işleme tabi tutmadan, üretim şeklini koruyarak ekonomik ömrü tamamlanana kadar
tekrar ve tekrar kullanılmasına yeniden
kullanma denir.
Yeniden kullanımın geri dönüşümden farkı, üründe herhangi bir dönüştürme işlemi yapılmamasıdır. Olduğu hâli değiştirilebilir, fakat dönüştürme başka bir durumdur.
Besinleri Nasıl Tasarruflu Kullanabiliriz?
Besinler de su gibi yaşamımızın devam etmesi için önemli kaynaklardır. Fakat her kaynakta olduğu gibi, besinlerin kullanımında da tasarruf yapılabilir.
Suyu Tasarruflu Kullanabilmek İçin Neler Yapmalıyız?
Su insan yaşamının devamlılığı için vazgeçilmez bir kaynaktır. Bu kaynağımızı hiç bitmeyecekmiş gibi kullanmamalı ve sınırlı kaynaklardan biri olduğunun farkına varmalıyız.
Elektriği Tasarruflu Kullanabilmek İçin Neler Yapmalıyız?
Elektrik yaşamımız için önemli bir
kaynaktır. Elektrik üretimi çok masraflıdır. Bu yüzden elektriği tasarruflu
kullanmalıyız.
Elektriği tasarruflu kullanabilmek için :
BİLİNÇLİ
TÜKETİCİ
Çevre, canlı ve cansız varlıkların bir arada bulunduğu ortamdır. Canlılar,yaşamlarını sürdürebilmek için çevre ile sürekli etkileşim hâlindedir. Çevrede ortaya çıkan bazı değişiklikler ya da bozulmalar canlıların yaşamını etkiler.Besin, su, elektrik ihtiyacımızı karşılamak için çevredeki kaynakları kullanırız.Besin ihtiyacımızı karşılayabilmek için toprağa, suya ve hayvansal gıdalara ihtiyacımız vardır. Elektrik, su, besin ve diğer kaynakları özenli ve gerektiği kadar kullanmalıyız. Tasarruf için kaynaklarımızı bilinçli tüketmeliyiz.
