Sitemizi Facebook'ta Beğenmek İster misiniz?

23 Nisan 2011 Cumartesi

Ses Düşmesi


Sözcüğün aslında bulunduğu halde, ek geldiğinde bazı sesler düşebilir. Bu düşme hem ünlülerde hem ünsüzlerde görülür.

Ünlü Düşmesi
Sözcüğün aslında bulunan bir ünlünün düşmesidir.

Örneğin;
“Yapraklar daha şimdiden sarardı.”
cümlesinde sözcüğün aslı “sarı”dır; “-ar-” eki geldiğinde sözcüğün sonundaki “ı” düşmüştür.

* * *
Ünlü düşmesinin en yaygın kullanımı ise “Hece düşmesi” adıyla anılan kuraldır. Buna göre, sözcüğün son hecesinde bulunan dar ünlüler, ünlüyle başlayan bir ek sözcüğe eklendiğinde düşer. Bu özellik bazı organ isimlerinde, Arapçadan dilimize geçen bazı sözcüklerde, bazı Türkçe fiillerde görülür.
sabır - ı
==> sabrı (sabrım tükendi)
akıl - ı
==> aklı (aklımı seveyim)
burun - u
==> burnu (burnu kanıyor)
gönül - üm
==> gönlüm (gönlümü çaldı)
savurmak
==> savrulmak ==> savrulmak (savruldu çiçekler)
devirmek
==> devrilmek ==> devrilmek (devrildi ağaçlar)
kahır
==> olmak ==> kahrolmak (kahrolsun)

Örneğin;
“Kahvaltıya hazırlanın.”
cümlesinde altı çizili söz “kahve altı” sözlerinin birleşmesinden oluşmuş, bu sırada “kahve” sözündeki “e” düşmüştür.

Ünsüz Düşmesi
Sözcüğün aslında bulunan ünsüzün, ek geldiğinde düşmesidir.

küçük – cük
==> küçücük
büyük - cek
==> büyücek

örneklerinde sözcüklerin sonlarında bulunan “k” ünsüzlerinin düştüğü görülüyor.


Benzer Yazılar



0 yorum:

Yorum Gönderme