Sitemizi Facebook'ta Beğenmek İster misiniz?

5 Ekim 2011 Çarşamba

Dünya ve Ay'ın Hareketleri 5. Sınıf Fen ve Teknoloji Konu Anlatımı


B. DÜNYA VE AY'IN HAREKETLERİ
Gece ve Gündüz Nasıl Oluşur ?
Bir günün bir kısmını gece, bir kısmını gündüz olarak yaşarız. Bunun nedeni Dünya'nın kendi etrafında dönmesidir.

Dünya bu hareketini 24 saatte tamamlar. Dolayısıyla 1 gün 24 saattir.

Dünya'nın dönüş süresi hiç değişmediği için Dünya'nın her noktasında bir gün 24 saattir. Bu süre yıl içinde hiç değişmez.

Dünya kendi etrafında dönerken Güneş'e dönük aydınlık yüzünde gündüz, Güneş'i görmeyen karanlık yüzünde ise gece yaşanır.

Gece ve gündüz süreleri yıl boyunca değişir. Gündüzler yaz mevsiminde 12 saatten daha uzun, kış mevsiminde ise daha kısadır.

Gün İçinde Güneş Neden Farklı Yerlerde Görünür?
Otomobille bir yere giderken yol kenarındaki ağaçlar ve evler hareket ediyormuş gibi görünür. Oysa yerleri sabittir, değişmez.

Gün içinde Güneş de farklı yerlerde duruyormuş gibi görünür. Bunun nedeni Dünya'nın kendi etrafında dönmesidir.

 
Gece yaşanan yere Güneş ışınları ulaşamaz. Dünya dönerken karanlık yüzü bir süre sonra yine Güneş ışınlarını almaya başlar.

Sabaha karşı etraf yavaş yavaş aydınlanır. Aydınlanmanın olduğu yerlerde Güneş doğudan yükselmeye başlar. Güneş ışınları eğik geldiği için varlıkların gölgeleri uzun olur. Aynı sebeple hava sıcaklığı düşüktür.

Öğle vakti Güneş tam tepededir. Güneş ışınları yeryüzüne dik ulaşır. Bu nedenle gölge boyu kısa, hava sıcaklığı daha yüksek olur.

Akşam saatlerinde Güneş batıda görünür ve aydınlanma az olur. Güneş yavaş yavaş gözden kaybolur. Aslında Dünya'nın hareketi sonucu bu yüzü Güneş'in bulunduğu yerin tersi tarafa döner. Güneş'in batması olarak adlandırdığımız bu olay sonucu gece başlar.

Not : Dünya, batıdan doğuya doğru döner. Batıdan doğuya doğru dönerken karanlık yüzü yavaş yavaş Güneş'e döner ve Güneş doğuda görünür.

Dünya'nın Güneş Etrafındaki Hareketi
Dünya'mız bir yandan kendi etrafında dönerken bir yandan da Güneş'in etrafında dolanır. Dünya'nın Güneş etrafında dolanırken yaptığı hareket, kendi etrafındaki hareketi gibi dairesel harekettir. Ancak Güneş'in etrafında dolanırken izlediği yol tam daire şeklinde olmayıp şekildeki gibidir.

Dünya'nın Güneş etrafındaki bir tam dolanımı 1 yıl kabul edilir. Bu hareket tamamlandığında Dünya kendi etrafında 365 defa döner. Bu nedenle bir yılda 365 gün yaşanır. Bu süre içinde 12 ay, 52 hafta vardır.

Dünya'nın Güneş etrafındaki bir tam dolanımı aslında 365 gün 6 saat sürer. Dört yılda bir bu 6 saatlik süreler 1 gün olur (4x6 = 24 saat). O yıl şubat ayı 29 gün çeker. 366 gün yaşanan bu yıla artık yıl denir.

Gün ve yıl zaman birimleri doğa olayları sonucu belirlenmiştir. Ay, hafta, saat birimlerini ise insanlar belli ölçülere göre belirlemişlerdir.

Ay da Hareket Eder
Ay da Dünya'mız gibi kendi etrafında döner. Kendi etrafında dönerken aynı zamanda Dünya'nın etrafında da dolanır. Ay her iki hareketini de aynı sürede tamamlar. Bu süre yaklaşık olarak 29 gündür.

Dünya kendi etrafındaki dönüşünü 1 günde tamamlarken Ay 29 günde tamamlar. Ay, Dünya'ya göre kendi etrafında daha yavaş döner. Bu nedenle Dünya'dan Ay'ın hep aynı yüzü gözlemlenir.
Ay'ın Dünya'dan gözlenen yüzüne bir uzay üssü yapıldığını düşünelim. Ay'ın kendi etrafında ve Güneş'in etrafında dolanımı

süresince bu uzay üssü Dünya'dan bakınca hep görünür. Ay'ın diğer yüzü Dünya'dan gözlenemez.
Ay, kendi etrafında dönerken ve Dünya'nın etrafında dolanırken Güneş'in etrafında da dolanmış olur.

Ay'ın Görünümleri
Ay'ın kendi ışığı yoktur. Dünya gibi Güneş'ten aldığı ışıkla aydınlanır. Bu nedenle Dünya'ya dönük yüzünü her zaman bir bütün olarak göremeyiz.

Ay'ın evrelerini şemayı ve açıklamaları inceleyerek öğrenelim.

1. Yeni Ay: Ay, Dünya ile Güneş arasındadır. Güneş, Ay'ın Dünya'dan görünmeyen yüzünü aydınlatır. Karanlık yüzü Dünya'ya dönük olan Ay, geceleri görünmez.

2. İlk Dördün: Ay, şişkin tarafı sağa dönük yarım bir daireye benzer. Bu devrede Ay, Dünya etrafındaki turunun 1/4'ini tamamlar.

3. Dolunay: Ay'ın Dünya'ya bakan yüzü tamamen aydınlanmıştır. Bu nedenle parlak bir daire şeklinde görünür.

4. Son dördün: Bu devrede Ay, Dünya etrafındaki dönüşünün 3/4'ünü tamamlar. Ay, şişkin tarafı sola dönük  yarım daire şeklinde görünür. Bu evrede ilk  dördünde görünen taraf karanlıktır.
 
• Yeni ay evresinden sonra Ay'ın Dünya'dan görünen yüzü aydınlanmaya başlar. 

•Sonra Dünya'dan görünen yüzün yavaş yavaş tümü aydınlanır, dolunay evresine girer.
•Dolunay evresinden sonra görünen yüz sağdan yavaş yavaş kararır, son dördün evresine girer.
•Ay, Dünya etrafındaki dönüşünü tamamladığında görünen yüzün tümü karanlık olur ve yeni ay evresine girer.


Benzer Yazılar



5 yorum:

  1. çok teşşekkür ederim çok güzel çok faydalı

    YanıtlaSil
  2. tesekkurler cok bilgilendiriyorsunuz..

    YanıtlaSil
  3. sınavıma yardımcı oldu allahda onlardan razı olsun

    YanıtlaSil