Sitemizi Facebook'ta Beğenmek İster misiniz?

31 Mart 2012 Cumartesi

Yer Kabuğunun Ana Maddesi: Kayaçlar 4.Sınıf Fen ve Teknoloji Ders Notları


A) Yer kabuğunda neler var? Neler yaşanıyor?
1.      Yer kabuğunun ana maddesi Kayaçlar
·           Yer kabuğunu oluşturan levhalar kırılgan ve hareket halindedir.
·           Bu levhalar birbiriyle çarpışır, ayrılır ve sürekli yer değiştirir.
·           Yer kabuğunu oluşturan, yapısında türlü bileşim ve karışımların bulunduğu taş ve kayalara kayaç denir.
·           Kayaçların parçalanarak küçülmüş haline taş denir.
·           Taşların parçalanmasıyla çakıllar meydana gelir.
·           Çakıllar ise parçalanarak kuma dönüşür.
yer kabuğu, kayaç
Yer Kabuğu, Kayaç
Kayaçlar oluşum ve yapısı bakımından üçe ayrılır

a)      Püskürük kayalar (mağmatik)
·           Magmanın yeryüzüne ya da yer kabuğunun çatlaklarına sızması sonucu soğuyarak katılaşmasıyla oluşur.
·           Magmadan gelen lavları, yeryüzüne çıkmadan yer kabuğunun boşluk ve çatlakalrında soğumasıyla granit denen kayaçlar oluşur.
Özellikleri:
·           Püskürük kayaçlar serttir.
·           Genellikle kristalli yapıdadır.
·           Püskürük kayaçlarda fosillere raslanmaz.


b)      Tortul kayaçlar
·           Yeryüzündeki kayaçlar su, rüzgâr gibi dış etkenler nedeni ile sürüklenip parçalanır. Bu parçalar genellikle deniz ve göl diplerinde ya da karalarda çukur yerlerde birikip tortulaşır.
·           Kil taşı, kaya tuzu, alçı taşı, kömür ve petrol tortul kayaçlara örnektir.
Özellikleri:
·           Tortul kayaçlar yumuşaktır.
·           Tabakalar halinde oluşmuştur.
·           Tortul kayaçlarda fosilere rastlanır.
·           Mineral bakımından çok zengindirler.

Not: Geçmişte yaşamış ve tortul kayaçlar içinde korunarak günümüze kadar bozulmadan gelen canlı kalıntı ya da izlere fosil denir.

c)      Başkalaşım kayaçları
·           Püskürük ve tortul kayaçlar basınç ve sıcaklığın etkisiyle değişikliğe uğrayarak başkalaşım kayaçlarını oluşturur.
Örneğin; kalkerin değişmesiyle mermer, kömürün değişmesiyle elmas meydana gelmiştir.
·           Yer kabuğunu oluşturan kayaçların yapısında
Özellikleri:
·           Yapay olarak elde edilemezler
·           Belli bir kimyasal yapıya sahiptirler
·           Civa hariç katı halde bulunurlar.
·           Belli bir sertlikleri vardır.
·           Ekonumik değeri olan ve doğada az olan maddelere maden denir. Altın, elmas gibi…


Benzer Yazılar



1 yorum: